Justyna ukowska
Papugi z wymienionych rodzajw czsto s traktowane tak samo jak te nalece do grupy papuek ziarnojadw. Tymczasem w przeciwiestwie do ptakw, o ktrych mowa w poprzednim artykule, a ktre zamieszkuj gwnie tereny suche, rozelle i ksiniczki mona spotka raczej na terenach zalesionych, a take w sadach (gdzie s szkodnikami) i w miastach. Wyjtkiem jest ksiniczka Walii, ktrej rodowisko ycia jest bardziej zblione do zamieszkiwanego przez papuki z poprzedniego artykuu.
Podstaw poywienia omawianych papug s nasiona traw, bylin i innych rolin zielnych oraz drzew i krzeww. Ptaki zjadaj nasiona w rnym stadium dojrzaoci, a take zbieraj z ziemi kiekujce ziarna. To zrnicowanie jest bardzo wane, poniewa na kadym etapie rozwoju nasionko ma nieco inny skad i waciwoci. Oprcz nasion wanym elementem diety rozelli, barnardw i ksiniczek s rozmaite owoce, zielone czci rolin oraz kwiaty. Najwartociowsze i najchtniej zjadane s pczki lici i kwiatw oraz mode pdy, ale ptactwo nie gardzi te wyronitymi rolinami. Podobnie jak inne papugi, rwnie te uzupeniaj biako poprzez zjadanie larw owadw, zwikszone w okresie lgowym.
W naszych domach papugi z omawianych rodzajw powinny mie stale dostpn mieszank ziaren. Dobra mieszanka powinna zawiera rnokolorowe proso, proso japoskie, kanar, pszenic, owies, sorgo lub dari oraz niewielki dodatek nasion oleistych (sonecznik, kardi, dynia, murzynek, len, perilla, konopie). Naley unika mieszanek z orzeszkami ziemnymi. Od czasu do czasu w ramach przysmaku mona da papudze orzeszka lub tarcz wieego sonecznika.
Oprcz podstawowej mieszanki warto podawa papugom rozmaite dodatkowe nasiona. Generalnie warto kierowa si zasad, e im wiksze urozmaicenie mieszanki, tym mniejsze ryzyko, e zabraknie w niej jakich skadnikw odywczych. Dostpne s na naszym rynku zoologicznym np. nasiona traw, cykorii, wiesioka, babki lancetowatej i wiele innych. Te najdrobniejsze (np. wiesioek) mog by ignorowane przez te, nie najmniejsze w kocu ptaki, ale bardzo duo zaley od indywidualnych upodoba papugi, trzeba wic eksperymentowa z rnymi mieszankami. Ciekawym urozmaiceniem diety s te nasiona niektrych owocw, dla tej grupy ptakw s one wanym dodatkiem, zwaszcza jeli papuga niezbyt chtnie je cae owoce.
Ziarno powinno si podawa nie tylko suche, ale take skiekowane, a jeli kto ma tak moliwo - rwnie niedojrzae. Na kieki nadaj si wszystkie nasiona sprzedawane w tym celu dla ludzi (z wyjtkiem lucerny i koniczyny) oraz wikszo ziaren z papuziej mieszanki (oprcz lnu, konopi, sorga i dari). Kosy niedojrzaych ziaren zb mona podawa tylko z takich pl, o ktrych wiemy, e nie byy pryskane (lub min ju okres karencji). Cennym uzupenieniem diety s dziko rosnce roliny z niedojrzaymi nasionami.
Koniecznym skadnikiem papuziego menu jest zielenina. Powinna ona by dostpna dla ptactwa codziennie. Moemy podawa kad zielenin jadaln dla ludzi (z wyjtkiem rolin o najwyszej zawartoci szczawianw, czyli rabarbaru i lici szczawiu, przy czym nasiona szczawiu s bezpieczne; trzeba te uwaa na saaty ze sklepu, najlepiej ograniczy si do tych pochodzcych z upraw ekologicznych; nie naley te dawa pora i szczypiorku). Oprcz tego - licie jadalnych zielsk (np. mniszka, krwawnika, cykorii podrnik). Wartociowe bywaj te czci zielone niektrych rolin, z ktrych ludzie zjadaj owoce, korzenie lub kwiaty (np. na marchewki, licie rzodkiewki, brokua, kalafiora; UWAGA! nie wszystkie roliny o jadalnych owocach/korzeniach/bulwach maj nadajc si do spoycia cz zielon, np. licie papryki, pomidora czy kartofli s trujce). I wreszcie moemy hodowa dla papug rolinki z nasion na kieki lub z ziarna z mieszanki.
Naley uwaa na roliny, ktre s jadalne, ale maj waciwoci lecznicze (np. dziurawiec, rumianek, szawia itp.). Takie roliny s bezpieczne jedynie w niewielkich dawkach, w wikszych mog by nawet trujce.
Warto te podawa papugom gazie bezpiecznych drzew i krzeww z limi, a wiosn z pczkami lici i kwiatw (gg, jabo, grusza, wierzba, brzoza itp.). Zim mona samemu hodowa pczki na gazkach woonych do dzbanka z wod.
Papugi z omawianych rodzajw musz dostawa owoce. Najwartociowsze s te o intensywnych barwach. Ptactwo moe je wszystkie owoce sprzedawane dla ludzi (z wyjtkiem awokado), a take niektre dziko rosnce: gg, ognik czy jarzbin. Wiele wartociowych owocw (czarne jagody, czarna morwa, jeyny) bardzo brudzi, take odchody ptakw po ich zjedzeniu pozostawiaj trwae plamy. Jeli nie moemy sobie pozwoli na upstrzenie mieszkania barwnym, acz niezmywalnym wzorkiem, po prostu zrezygnujmy z papug wymagajcych owocw w diecie.
Dodatkowym cennym rdem witamin i mikroelementw s warzywa. Jadalne dla papug s wszystkie warzywa, ktre stanowi poywienie dla ludzi (z wyjtkiem cebuli i czosnku). Bogatsze w skadniki s warzywa o intensywnym kolorze. Wartociowsze s produkty surowe (oczywicie z wyjtkiem tych, ktre na surowo s trujce, jak ziemniaki), za podawanie ich w caych kawakach i w urozmaicony sposb to dodatkowa rozrywka dla ptakw, ktre w niewoli cierpi zazwyczaj na niedobr bodcw i brak motywacji do aktywnoci. Dobrze jest zapewnia papugom do szeroki zestaw warzyw i zmienia skad menu. Im wiksza rnorodno pokarmw, tym mniejsze ryzyko niedoborw.
Ciekawym dodatkiem do diety s jadalne kwiaty - zarwno rolin zielnych, jak i drzew i krzeww. Do najczciej spotykanych bezpiecznych kwiatw nale m.in. mniszek, nasturcje, stokrotki, kwiaty gogu, jaboni, cykorii. Podobnie jak w przypadku zielenin, trzeba by ostronym w przypadku tych, ktre co prawda s jadalne, ale maj waciwoci lecznicze (np. podbia, nagietek, lipa).
Do prawidowego rozwoju papugi potrzebuj biaka pochodzenia zwierzcego. Dobrym jego rdem jest ugotowane na twardo jajko. Naley podawa je cae, biako i tko, mona take ze skorupk. Innymi pokarmami zawierajcymi przyswajalne dla papug biako zwierzce s: larwy (najlepiej hodowane samodzielnie, poniewa w zalenoci od tego, czym s karmione, mog by wartociowe lub trujce), biay ser (najlepiej ptusty), jogurt naturalny, gotowane bez soli chude miso (zamiast soli mona doda do gotowania pieprz lub ostr papryk - papugi z reguy lubi ostry smak, nawet zbyt ostry dla czowieka). W okresie pozalgowym naley takie pokarmy podawa mniej wicej raz w tygodniu, w okresie lgowym czciej (w czasie skadania jaj i karmienia pisklt - codziennie).
Wszystkie papugi potrzebuj bezpiecznej suplementacji wapna w postaci wglanu wapnia. Najczciej stosowane i najbezpieczniejsze s muszle sepii (mtwy) i skorupki jaj. Na rynku dostpne rozmaite wapienka i kamienie mineralne, trzeba jednak bardzo dokadnie przed kupnem czyta ich skad, by nie kupi kostki z gipsu (gips jest szkodliwy) lub kamienia z kamykw kwarcowych (kwarc nie rozpuszcza si w przewodzie pokarmowym).
Ksiniczki, rozelle i barnardy s wraliwe na nadmiar tuszczu w diecie. W przypadku tych papug naley by wyczulonym na objawy ze strony wtroby. Od czasu do czasu mona podawa profilaktycznie preparaty osonowe na wtrob (np. na bazie wycigu z ostropestu).
Wrd omawianych gatunkw pewnym wyjtkiem jest ksiniczka Walii, ktrej dieta w naturze skada si gwnie z nasion. Jej potrzeby ywieniowe s bardziej zblione do potrzeb nimf ni innych ksiniczek. Nie oznacza to jednak, e nie mona ywi tego gatunku w bogatszy sposb - zawsze lepiej zapewni ptakowi zbyt bogat diet ni zbyt ubog.
List pokarmw, ktre mona podawa papugom, znajdziecie tutaj
Spis gatunkw, ktrych dotyczy artyku:
ksiniczka tarczowa, barrabanda (Polytelis swainsonii)
ksiniczka soneczna, berg (Polytelis anthopeplus)
ksiniczka Walii, ksiniczka wspaniaa (Polytelis alexandrae)
rozella tasmaska (Platycercus caledonicus)
rozella krlewska (Platycercus elegans)
rozella ta (Platycercus flaveolus)
rozella pomaraczowa (Platycercus adelaidae)
rozella tawa (Platycercus venustus)
rozella blada (Platycercus adscitus)
rozella biaolica (Platycercus eximius)
rozella tolica (Platycercus icterotis)
rozella czarnogowa, barnard czarnogowy (Barnardius tonarius)
rozella czerwonoczelna, barnard czerwonoczelny (Barnardius barnardi)
Powrt do strony gwnej