Izabela Duyk
Jeli ju zdecydujemy si na zakup papugi, musimy zada sobie pytanie, czy chcemy jednego ptaka, par czy te stadko. Wybr zaley zarwno od warunkw, jakie bdziemy w stanie zapewni naszemu pierzastemu domownikowi, jak i od oczekiwa, jakie wobec niego mamy. Wiele osb kupuje papugi liczc na to, e bd oswojonymi, a najlepiej jeszcze mwicymi przytulankami, przesiadujcymi na ramieniu, dopraszajcymi si gaskania i podajcymi za wacicielem wszdzie, gdzie to tylko moliwe. Sama takimi wanie kryteriami kierowaam si kupujc moj pierwsz papug, nimf. Moda samiczka, zaraz po usamodzielnieniu odczona od rodzicw i rodzestwa bardzo szybko si do mnie przywizaa. Przylatywaa na rami, uwielbiaa gaskanie, prbowaa je ze mn z talerza, a nawet lataa za mn po domu. Dwa kolejne samce nimfy, ktre pniej trzymaam jako pojedyncze ptaki, byy podobnie ze mn zyte. Brzmi piknie, prawda? Warto jednak zwrci uwag, e wanie opisaam, jak ja postrzegaam ycie z samotn papug z mojej wasnej perspektywy. Czy jednak samotna papuga jest tak samo zadowolona z ycia tylko z czowiekiem, bez kontaktu z innymi towarzyszami wasnego gatunku? Przyjrzyjmy si temu bliej, majc na uwadze, jak yj i zachowuj si papugi trzymane w parze lub w stadzie.
Papuzie potrzeby a ycie w samotnoci
Obecnie mieszkaj ze mn cztery nimfy, z czego dwa samczyki, Pty i Karmelek, stworzyy szczeglnie zyt i kochajc si par i to wanie ich zachowanie chciaabym w tym miejscu opisa.
Pty i Karmelek przypadli sobie do gustu niedugo potem, jak zamieszkali pod jednym dachem. Gdy si zaprzyjaniy, szybko zaczy okazywa swoje uczucie przeczesujc sobie nawzajem pirka. Do tej pory, dzie w dzie regularnie si czyszcz lub siedz niemal skrzydo w skrzydo, co u nimf, ktre przewanie nie lubi zbyt bliskiego kontaktu wiadczy o naprawd wielkiej przyjani. Razem jedz, bawi si i lataj po pokoju, zawsze trzymaj si blisko, a jeli ktry za bardzo si oddali nawouj si tak dugo, dopki nie usid znw obok siebie.
Takie zachowanie nie jest niczym nadzwyczajnym, jeli wemiemy pod uwag, e u nimf, podobnie jak u wszystkich innych papug, dobrane pary pozostaj razem przez cae ycie, a partnerzy nie rozdzielaj si nigdy. Wiedzc o tym, spjrzmy raz jeszcze na sytuacj samotnej papugi trzymanej w domu.
Jeli ptak jest oswojony, pozwoli czowiekowi na gaskanie, podobnie jak czyciaby go druga papuga. Wsplna zabawa jest rwnie do pewnego stopnia moliwa, ale co z lataniem, ktre wbrew pozorom jest czym znacznie wicej ni tylko fizyczn aktywnoci? Co z potrzebami seksualnymi? Wreszcie, co z tym ostatnim, bardzo wanym, jeli nie najwaniejszym zagadnieniem: zagadnieniem wsplnie spdzanego czasu? Kto jest w stanie przebywa z papug dwadziecia cztery godziny na dob, siedem dni w tygodniu przez cae jej ycie? Mona by pomyle, e przecie nic si nie stanie, jeli papuga zostanie sama w domu przez kilka godzin dziennie, bo wynagrodzimy jej to po powrocie. Na pierwszy rzut oka rzeczywicie nie wydaje si to zym pomysem, lecz zastanwmy si, co tak naprawd znaczy przywoane przeze mnie wczeniej stwierdzenie, e papugi tworzce par nie rozdzielaj si nigdy? Oznacza to, e partner opuszcza drugiego ptaka tylko, gdy umiera. Gdy wic czowiek zostawia pojedyncz papug sam w domu, zaczyna ona nawoywa i nie rozumie, dlaczego nikt jej nie odpowiada. Moe po jakim czasie zrezygnowana zamilkn i zaj si sob, moe te jednak nawoywa do skutku. Nie jest w stanie poj, e czowiek prdzej czy pniej do niej wrci, bo yje chwil teraniejsz: dla niej jest tu i teraz, bez partnera, z ktrym nie wiadomo, co si stao. Jej taka samotno kojarzy si tylko z jednym.
Ponadto, samotna papuga jest bardzo wymagajca, jeli chodzi o bezporedni kontakt z czowiekiem. Przewanie chce by wszdzie tam, gdzie waciciel, co moe wydawa si urocze, ale w praktyce bywa uciliwe. Moje trzymane pojedynczo samce najchtniej cay czas siedziayby mi na ramieniu. Jeden z nich mg si bawi na przygotowanym specjalnie dla niego drzewku tylko wtedy, gdy ja staam zaraz obok. Gdy chciaam odej nieco dalej, nagle zabawa ju przestawaa by wana i ptak przylatywa do mnie. Co wic kady z nich tak naprawd przeywa, kiedy zostawa sam?
Chciaabym w tym miejscu poruszy jeszcze jedn kwesti. Ot, papugi oprcz tego, e to zwierztami stadnymi, w acuchu pokarmowym s take ofiarami, co powoduje, e dla nich towarzystwo stada czy choby partnera jest wzmocnieniem poczucia bezpieczestwa. Im wicej ptakw, tym trudniej drapienikowi wypatrzy i schwyta jednego konkretnego osobnika, a dla papug istnieje tym wiksza szansa, e ktry z czonkw stada w por go zauway i ostrzee o zagroeniu pozostaych.
Papugi w niewoli rwnie nie s pozbawione instynktu, ktry nakazuje im dla bezpieczestwa trzyma si stada. W naturze osamotnione zostaj tylko osobniki chore i osabione, ktre jednak o wiele czciej padaj upem drapienikw. Take z tego powodu samotno jest dla papugi w domu zawsze duym stresem, zwaszcza w przypadku modych ptakw, wychowanych razem z pobratymcami, ktre po usamodzielnieniu odcza si od innych i zabiera do domu, by si oswoiy. Dla wszystkich jest to due przeycie, jednak niektre reaguj na rozk gorzej ni inne. Syszaam opowieci innych wacicieli papug, ktrych ptaki po odizolowaniu od innych prawie przestaway si interesowa otoczeniem i byy wyranie apatyczne, jednak sama miaam podobnie z jednym z moich samczykw o imieniu Zazu, gdy jeszcze trzymaam papugi pojedynczo. Ptaszek ten zosta w bardzo modym wieku zabrany od innych nimf, a na nowym miejscu od pocztku zachowywa si bardzo dziwnie: prawie zupenie si nie odzywa, przez wikszo czasu spa, sabo reagowa na jakikolwiek dotyk, nie bawi si zabawkami ani nie chodzi po klatce, jak na mod nimf przystao. Od wacicieli zachowujcych si w ten sposb papug wiem, e ptaki zupenie zmieniay si po dokupieniu towarzystwa, jednak mj samczyk nie mia tyle szczcia i prawie dwa lata musiay upyn, zanim doczya do niego druga nimfa.
Samotna papuga w stadzie?
Niektre osoby decydujce si na papug kupuj najpierw pojedynczego ptaka, by go oswoi, a ewentualne dokupienie mu towarzystwa zostawiaj na pniej. Mao kto zdaje sobie jednak spraw, e nawet, jeli bierze pod uwag poczenie swojej papugi w przyszoci z inn, moe si rozczarowa. Problem polega bowiem na tym, e ptaki, ktre jeszcze jako mode papuki zostay odizolowane od pobratymcw i cae dalsze ycie spdziy tylko w towarzystwie czowieka nierzadko zbyt szybko zapominaj, e s ptakami. Mj wspomniany ju wczeniej samczyk Zazu jest, niestety, doskonaym tego przykadem. Niemal cae swoje dotychczasowe ycie spdzi z dala od innych papug i teraz, cho mieszkaj z nim ju trzy inne nimfy, nie potrafi nawizywa z nimi kontaktu. Gdy po nieco ponad ptora roku samotnoci po raz pierwszy zobaczy inn nimf, wystraszy si i zacz rozkada przed ni skrzyda, by da jej do zrozumienia, jaki jest grony. Musia oswoi si z nowym towarzyszem, jakby nigdy w yciu nie widzia wczeniej innej nimfy. Nie jest ptakiem agresywnym i czsto zamiast walczy - wycofuje si, dziki czemu teraz caa czwrka zajmuje wspln klatk, jednak trzy pozostae ptaki trzymaj si blisko siebie, a on zostaje sam. Gdy by mody, przywiza si do mnie i nawet teraz, po niespena trzech latach ycia w papuzim towarzystwie, nadal szuka tylko kontaktu ze mn. Gdy dwie inne nimfy w najlepsze czyszcz sobie nawzajem pirka, on nie zwraca na nie uwagi. Tylko ja mog go pogaska. Nie rozumie sytuacji, kiedy inna nimfa podejdzie do niego i pochyli gow z prob o czyszczenie, wic straszy j dziobem, a przecie nie jest mao kontaktowy, bo moje pieszczoty uwielbia i chtnie czyciby mnie, gdyby mg. Kilka razy wprawdzie sprbowa czyci Ptysia, modszego samczyka, ktry z zaoenia mia zosta jego przyjacielem, ale okazao si, e gdy Pty pocignity zbyt mocno za pirko zaprotestuje, Zazu odczytuje to jako powan agresj i szybko si wycofuje. Takie sprzeczki nawet wrd zaprzyjanionych ptakw s na porzdku dziennym i z reguy chwil pniej papugi znw zaczynaj si czyci. Zazu jednak nie wie, e to nic gronego i odbiera to jako atak.
Obydwa samczyki jak dotd nie znalazy wsplnego jzyka, cho Pty pocztkowo lgn do starszego kolegi. Ja przyzwyczaiam si do ich wzajemnej obojtnoci, dlatego te wielkie wraenie wywaro na mnie to, co zaobserwowaam po doczeniu do nas Karmelka. Wtedy dopiero zrozumiaam, jak naprawd zachowuj si zyte ze sob papugi, ale to pokazao mi jeszcze dobitniej, jak skrzywdzony jest Zazu, ktry moe ju nigdy nie nauczy si prawidowych relacji z innymi nimfami. Niesamowicie byo odkry, jak oba ptaki koniecznie musz si widzie i by jak najbliej siebie, jak wszystko robi razem, a jeden naladuje zachowania drugiego. Zazu natomiast nigdy si nimi nie sugerowa i byo mi bardzo przykro, kiedy Pty i Karmelek zajmoway si sob, a on widzc, e zamierzam odej zaczyna mnie woa i czeka, a wrc.
Pozostae trzy nimfy z biegiem czasu zorientoway si, e kolega nie jest nimi zainteresowany, dlatego i one przestay zbytnio si nim interesowa. Najwyraniej zauwaam to, gdy Pty przylatuje do mnie na rami czy na gow, bo wtedy Karmelek i Drops, ktrzy jak dotd rzadko maj na to odwag, zaczynaj nerwowo lata i nawoywa go, ale kiedy przyleci do mnie Zazu, wszyscy trzej reaguj na to obojtnoci.
Obecnie mam o wiele mniej czasu na zajmowanie si papugami ni dawniej. Zaprzyjanionym trzem samcom moja nieobecno czy brak zainteresowania nie przeszkadzaj tak bardzo, ale Zazu, zawsze niby niezaleny, czeka. Nawet mnie ju prawie nie woa. Czeka tylko, eby, gdy otworz klatk, przylecie mi na gow albo na rami. Czeka, a wrd tylu absorbujcych zaj znajd chwil, by wzi go na rk i pogaska. Ja mam swoje ycie i ludzi, z ktrymi si spotykam, pozostae nimfy maj siebie. On ma tylko mnie.
Lepiej w parze czy w stadzie?
Opisaam ju, jak zachowuje si trzymana w domu samotna papuga i jak wygldaj relacje midzy ptakami tworzcymi par. Teraz czas na kolejny sposb, w jaki mona, z mniejszym lub wikszym trudem, zorganizowa ycie papudze w niewoli: ycie w stadku.
Na pocztek chciaabym wspomnie, e nie wszystkie gatunki papug rwnie nadaj si do trzymania w grupie. Niektre, jak np. modrolotki, rozelle czy wiergotki, cho tak samo potrzebuj towarzystwa, to jednak nie s typowo stadne i najlepiej trzyma je parami. W tym miejscu dochodzi do gosu tak czsto spotykany pogld, ktry odstrasza potencjalnych wacicieli oczekujcych wikszego kontaktu z papugami od zakupu wicej ni jednego osobnika, e trzymana w domu para ptakw bdzie zajta tylko sob i bdzie ignorowaa opiekuna. W przypadku gatunkw nie yjcych w typowych stadach pogld ten jest czciowo suszny. Pisz "czciowo", poniewa nawet u tych ptakw nie istnieje regua, e zupenie nie zwracaj uwagi na czowieka. One take potrafi tskni podczas jego nieobecnoci i cieszy si, gdy wraca do domu, ale okazuj to w inny sposb.
Z kolei ptaki takie jak papuki faliste czy nimfy na wolnoci yj zazwyczaj w duych stadach, a ich relacje z innymi jego czonkami znacznie wykraczaj poza bliszy kontakt z samym tylko partnerem, co powoduje, e ptaki te s niezwykle towarzyskie. Trzymane w domu, jeli maj moliwo swobodnego latania po pokoju, a co za tym idzie - moliwo ucieczki, gdy przy bliskim spotkaniu z czowiekiem czuj si zbyt niepewnie - nie tylko nie ignoruj waciciela, lecz nawet traktuj go jak czonka stada i szukaj z nim kontaktu. Moje trzy samczyki, Pty, Karmelek i Drops, ktre doskonale czuj si w swoim wasnym towarzystwie, czasem przylatuj te do mnie. Ani Karmelek ani Drops nie pozwalaj si dotkn, a na moim ramieniu lub na gowie nadal siadaj niemiao, ale za to Pty, cho od zawsze mia papuzie towarzystwo, chtnie wchodzi mi na rk i uwielbia gaskanie.
Trzymanie papug w stadku daje moliwo obserwacji, jak wygldaj relacje pomidzy poszczeglnymi osobnikami. U mnie uoyo si to w ten sposb, e Karmelek, ktry na dugo przedtem mia ju Dropsa za towarzysza, niemal od razu zakocha si w Ptysiu, a w stosunku do Dropsa zawsze by raczej obojtny i do tej pory si to nie zmienio. Pty natomiast trzyma si Karmelka, chocia do Dropsa rwnie jest przyjanie nastawiony i nawet syszaam o przypadku, kiedy obaj czycili sobie nawzajem pira. Drops z kolei lgnie do obydwu papug i wiem, e jeszcze w poprzednim domu, gdy by tylko z Karmelkiem, bardzo mocno przey ucieczk kolegi. Trafi do mnie zaraz po tym, jak Karmelek do niego wrci, ale jeszcze tydzie zajo mu, zanim po powrocie utraconego przyjaciela i po przeprowadzce zupenie doszed do siebie.
Z moich obserwacji wynika, e od czasu pojawienia si dwch nowych nimf zarwno Pty, jak i, co ciekawe, Zazu o wiele rzadziej krzycz i wydaj si spokojniejsze i bardziej zrelaksowane. Dawniej Pty, mimo, e wola papuzie towarzystwo, czsto mnie woa, gdy wychodziam z pokoju. Teraz wszystkie cztery nimfy reaguj na moje wchodzenie i wychodzenie, ale zazwyczaj nie zachowuj si zbyt gono, co pozwala mi przypuszcza, e w grupie czuj si bezpieczniej.
Piszc niniejszy tekst miaam na celu pokazanie, co w praktyce oznacza dla papugi towarzystwo, jakie moemy jej zapewni. Wybr nie zawsze jest prosty, zwaszcza w przypadku duych i trudniej dostpnych papug, ktre na dodatek bywaj kopotliwe w czeniu z innymi pobratymcami. Moemy trzyma papug samotnie i oczekiwa od niej cakowitego przywizania, moemy te zapewni jej towarzystwo, by nie czua si opuszczona podczas naszej nieobecnoci. Pamitajmy jednak, e to nie papuga wybiera nas, lecz my wybieramy j i dlatego naszym obowizkiem jest zapewnienie jej wszystkiego, czego bdzie potrzebowaa do ycia w zdrowiu i dobrym samopoczuciu zarwno fizycznym, jak i psychicznym. Pamitajmy, e to wanie ona poniesie konsekwencje naszych bdw, ktre mog w przyszoci okaza si nie do naprawienia. Na koniec chciaabym podziel si jeszcze ostatni myl: to nie jest wielka satysfakcja mie papug, ktra przylatuje na rk, bo nie ma innego wyboru, ale mie papug, ktra przylatuje na rk, bo traktuje nas podobnie jak swoich ptasich towarzyszy - to dopiero satysfakcja!
Polecamy te lektur artykuw:
Samotna nierozczka jako pupil
Kakadu - domowy pupil
Powrt do strony gwnej