Justyna ukowska

ywienie papug. Papuki faliste, nimfy, kwki, wiergotki

Do omawianej grupy, nazwijmy j umownie australijskimi papukami ziarnojadami, nale te gatunki, ktrych podstawowym, a czasem niemal jedynym poywieniem s nasiona - w zalenoci od gatunku - traw, bylin i innych rolin zielnych, krzeww oraz drzew. Papugi zjadaj nasiona w rnym stadium - dojrzae (suche), niedojrzae, a take kiekujce. Dojrzae nasiona s wysokoenergetycznym, a take - jak na roliny - wysokobiakowym pokarmem, brak w nich jednak wielu witamin i innych niezbdnych skadnikw pokarmowych. Braki te ptaki uzupeniaj, zjadajc nasiona niedojrzae i kiekujce, a take, mniej lub bardziej okazjonalnie, pczki lici i kwiatw oraz mode pdy rolin. Niektre gatunki z omawianej grupy (kwka modroskrzyda, wiergotka ognistobrzucha) poywiaj si te owocami jagodowymi. Papuki ze wszystkich omawianych tutaj gatunkw zjadaj take larwy owadw, ktre s dla nich wanym rdem biaka. Spoycie larw wzrasta w okresie lgowym.

Podstaw poywienia australijskich papuek ziarnojadw w naszych domach jest mieszanka ziaren. Dobra mieszanka powinna zawiera proso (rne kolory), kanar, proso senegalskie, proso japoskie, owies i niewielki dodatek nasion oleistych (np. murzynek, len, perilla). Dodawanie do mieszanek sonecznika lub kardi nie jest najlepszym pomysem, poniewa dla maych papuek czsto s to nasiona zbyt due i twarde. Za to warto w sezonie od czasu do czasu uszczliwi ptactwo tarcz wieego sonecznika.

Oprcz podstawowej mieszanki powinno si podawa papukom rozmaite dodatkowe nasiona, nie tyle jako stae poywienie, ile jako dodatek. Generalnie warto kierowa si zasad, e im wiksze urozmaicenie mieszanki, tym mniejsze ryzyko, e zabraknie w niej jakich skadnikw odywczych. Dostpne s na naszym rynku zoologicznym np. nasiona traw, cykorii, wiesioka, babki lancetowatej i wiele innych. Ciekawym urozmaiceniem diety s te nasiona niektrych owocw, ale naley je ogranicza ze wzgldu na wysok zawarto tuszczw.

Od wiosny do jesieni bardzo wanym, a czsto niedocenianym przez wacicieli pierzakw poywieniem mog i powinny by wiee kosy traw i - jeli kto ma dostp do niepryskanego pola zb, jadalne zielska z torebkami lub pdami nasiennymi o rnym stopniu dojrzaoci (np. babka, rdest, cykoria podrnik itd.), a take wiea kukurydza w stadium dojrzaoci mlecznej. Dziko rosnce trawy i zielsko to poywienie najbardziej zblione do tego, co papuki z omawianej grupy jedz w naturze, dlatego te zazwyczaj awansuje do rangi przysmakw, a jest o wiele wartociowsze ni suche ziarno.

Koniecznie naley podawa ptactwu, zwaszcza w okresie, gdy nie s dostpne wiee niedojrzae nasiona, moczone ziarno i kieki. Nadaje si do tego kade ziarno jadalne dla papug (z wyjtkiem lnu, konopi, sorga i dari), a take kade sprzedawane na kieki dla ludzi (z wyjtkiem lucerny i koniczyny). Mona karmi papuki kiekami od takich najmniejszych, gdy z ziarenka zaczyna dopiero wystawa ogonek, po mode rolinki. Na kadym etapie kieek ma troch inne wartoci. Kiekujce nasiona to rwnie naturalne poywienie papuek, wic z reguy ptaki jedz je bardzo chtnie.

Samo ziarno, cho stanowi podstaw poywienia, nie wystarczy do utrzymania ptaka w dobrej kondycji i zdrowiu na dusz met. Papugi s dugowieczne, np. papuka falista osiga biologiczn staro ok. 20. roku ycia, nimfa - ok. 30. Niedobory pokarmowe u tych odpornych na trudne warunki gatunkw daj widoczne skutki dopiero po kilku latach. W naturze ptaki zazwyczaj nie doywaj wieku, w ktrym uboga dieta daje o sobie zna, w naszych domach - owszem. Dlatego naley zadba o urozmaicenie ptasiego menu zanim bdzie za pno.

Najchtniej jedzona oprcz ziarna przez australijskie papuki jest zielenina. Powinna ona by dostpna dla ptactwa codziennie. Moemy podawa kad zielenin jadaln dla ludzi (z wyjtkiem rolin o najwyszej zawartoci szczawianw, czyli rabarbaru i lici szczawiu, przy czym nasiona szczawiu s bezpieczne; trzeba te uwaa na saaty ze sklepu, najlepiej ograniczy si do tych pochodzcych z upraw ekologicznych; nie naley te dawa pora i szczypiorku). Oprcz tego - licie jadalnych zielsk (np. mniszka, krwawnika, cykorii podrnik). Wartociowe bywaj te czci zielone niektrych rolin, z ktrych ludzie zjadaj owoce, korzenie lub kwiaty (np. na marchewki, licie rzodkiewki, brokua, kalafiora; UWAGA! nie wszystkie roliny o jadalnych owocach/korzeniach/bulwach maj nadajc si do spoycia cz zielon, np. licie papryki, pomidora czy kartofli s trujce). I wreszcie moemy hodowa dla papug rolinki z nasion na kieki lub z ziarna z mieszanki. Zielenina w ywieniu papuek jest tym bardziej istotna, e wiele ptakw z omawianej grupy nie daje si przekona do kolorowego jedzenia - w naturze ich pokarm jest gwnie zielony. Takim opornym indywiduom trzeba moliwie urozmaica pokarm zielony, by dostarczy im w ten sposb wszystkiego, czego potrzebuj.

Naley uwaa na roliny, ktre s jadalne, ale maj waciwoci lecznicze (np. dziurawiec, rumianek, szawia itp.). Takie roliny s bezpieczne jedynie w niewielkich dawkach, w wikszych mog by nawet trujce.

Wiosn warto te podawa papukom gazie bezpiecznych drzew i krzeww z pczkami lici i kwiatw (gg, jabo, grusza, wierzba, brzoza itp.). wiee gazki do obgryzania powinny by dostpne dla ptactwa cay rok, ale najwartociowsze pod wzgldem odywczym s wiosn. Zim mona samemu hodowa pczki na gazkach woonych do dzbanka z wod.

Dodatkowym cennym rdem witamin i mikroelementw s warzywa. Jadalne dla papug s wszystkie warzywa, ktre stanowi poywienie dla ludzi (z wyjtkiem cebuli i czosnku). Bogatsze w skadniki s warzywa o intensywnym kolorze. Warto, by przynajmniej 2-3 razy w tygodniu papuki dostaway jakie warzywo. Wartociowsze s produkty surowe (oczywicie z wyjtkiem tych, ktre na surowo s trujce, jak ziemniaki), za podawanie ich w caych kawakach i w urozmaicony sposb to dodatkowa rozrywka dla ptakw, ktre w niewoli cierpi zazwyczaj na niedobr bodcw i brak motywacji do aktywnoci. Dobrze jest te zapewnia papukom do szeroki zestaw warzyw i zmienia skad menu. Im wiksza rnorodno pokarmw, tym mniejsze ryzyko niedoborw. I mimo e australijskie papuki ziarnojady nie s tak wraliwe na ubog diet jak inne papugi, to jednak lepiej przesadzi z bogactwem diety ni potem leczy ptaka, ktrego organizm nie funkcjonuje prawidowo z powodu niedoborw pokarmowych.

Opcjonalnym dodatkiem dla tej grupy papuek s owoce. Tu rwnie obowizuje zasada: im intensywniejsza barwa, tym wartociowsze poywienie. Popularne w ywieniu papug jabka maj niewiele wartoci, znacznie zdrowsze s jagody czy maliny. Chtnie jedzone bywaj take rosnce u nas mniej lub bardziej dziko takie owoce, jak ognik, gg czy dzika ra. Z owocw jadalnych dla ludzi trujce dla papug jest awokado. Egzotyczne importowane owoce naley obiera ze skry, ktra jest nasczana chemikaliami na potrzeby transportu. Nie mona te podawa kupnych winogron (to najbardziej pryskane owoce na wiecie) oraz owocw suszonych z uyciem dwutlenku siarki.

Rwnie opcjonalnym i ciekawym dodatkiem do diety s jadalne kwiaty. Do najczciej spotykanych bezpiecznych kwiatw nale m.in. mniszek, nasturcje, stokrotki, bez lilak, kwiaty gogu, jaboni, cykorii. Podobnie jak w przypadku zielenin, trzeba by ostronym w przypadku tych, ktre co prawda s jadalne, ale maj waciwoci lecznicze (np. podbia, nagietek, lipa).

Do prawidowego rozwoju papuki potrzebuj biaka pochodzenia zwierzcego. Dobrym jego rdem jest ugotowane na twardo jajko. Naley podawa je cae, biako i tko, mona take ze skorupk. Jeli papuki zjadaj jajko wybirczo, tzn. samo biako lub tko, warto je rozdrobni i wymiesza tak, eby zjady cao. Innymi pokarmami zawierajcymi przyswajalne dla papug biako zwierzce s: larwy (najlepiej hodowane samodzielnie, poniewa w zalenoci od tego, czym s karmione, mog by wartociowe lub trujce), biay ser (najlepiej ptusty), jogurt naturalny, gotowane bez soli chude miso (zamiast soli mona doda do gotowania pieprz lub ostr papryk - papugi z reguy lubi ostry smak, nawet zbyt ostry dla czowieka). W okresie pozalgowym naley takie pokarmy podawa mniej wicej raz w tygodniu, w okresie lgowym czciej (w czasie skadania jaj i karmienia pisklt - codziennie).

Wszystkie papugi, a zwaszcza samice, ktre mog skada jaja, take niezalenie od okresu lgowego, potrzebuj bezpiecznej suplementacji wapna w postaci wglanu wapnia. Najczciej stosowane i najbezpieczniejsze s muszle sepii (mtwy) i skorupki jaj. Na rynku dostpne rozmaite wapienka i kamienie mineralne, trzeba jednak bardzo dokadnie przed kupnem czyta ich skad, by nie kupi kostki z gipsu (gips jest szkodliwy) lub kamienia z kamykw kwarcowych (kwarc nie rozpuszcza si w przewodzie pokarmowym.

UWAGA!

Papuki z tej grupy s bardzo wraliwe na nadmiar tuszczu w diecie. Naley ogranicza im nasiona oleiste (wikszo gotowych mieszanek dla nimf i wiele mieszanek dla falistych ma ich o wiele za duo) i by wyczulonym na objawy ze strony wtroby. Warto od czasu do czasu podawa - nawet profilaktycznie - preparaty osonowe na wtrob (np. na bazie wycigu z ostropestu).

Papuki faliste maj skonno do niedoczynnoci tarczycy. W przypadku podejrzenia tej przypadoci naley suplementowa jod. Papukom falistym mona te suplementowa jod profilaktycznie, trzeba jednak uwaa, by go nie przedawkowa - w przypadku oglnie dostpnych preparatw z jodem powinno si trzyma wskaza producenta, w przypadku preparatw leczniczych (np. pyn Lugola) - wytycznych weterynarza.

Z rodzajw, o ktrych mowa w artykule, dwa wymagaj nieco bogatszej diety ni ich krewni. S to kwka modroskrzyda i wiergotka ognistobrzucha. Gatunki te wymagaj obligatoryjnie podawania wartociowych owocw, kwiatw i czstszego ni inne gatunki podawania warzyw.

List pokarmw, ktre mona podawa papugom, znajdziecie tutaj

Spis gatunkw, ktrych dotyczy artyku:

papuka falista (Melopsittacus undulatus)
nimfa (Nymphicus hollandicus)
wiergotka tobrzucha (Northiella narethae)
wiergotka seledynowa (Psephotus haematonotus)
wiergotka wielobarwna (Psephotus varius)
wiergotka czarnogowa (Psephotus dissimilis)
wiergotka zotoskrzyda (Psephotus chrysopterygius)
wiergotka rajska (Psephotus pulcherrimus)
kwka liliowa, lilianka (Neophema bourkii)
kwka modroskrzyda (Neophema chryzostoma)
kwka modrobrewa (Neophema elegant)
kwka skalna (Neophema petrophila)
kwka krasnobrzucha (Neophema chrysogaster)
kwka turkusowa (Neophema pulchella)
kwka wspaniaa (Neophema splendida)

Powrt do strony gwnej